Open dag laat andere kant van begraafplaats zien: ‘Juist een plek voor de levenden’

Tijdens de open dag konden bezoekers ontdekken wat er allemaal komt kijken bij een begrafenis en het beheer van een begraafplaats. “Vaak komen mensen hier omdat ze al te maken hebben met overlijden, met verdriet”, vertelt beheerder John Vlijm. “En nu is het de bedoeling dat mensen gewoon heel vrijblijvend rond kunnen kijken.” 

Volgens de beheerders bestaan er ook misverstanden over Oostergaarde. Zo denken sommige inwoners dat op de oude begraafplaats geen nieuwe graven meer beschikbaar zijn. Dat klopt niet, vertelt Vlijm. “Graven die worden teruggegeven aan de gemeente kunnen opnieuw worden uitgegeven.” 

In Harderwijk krijgen nabestaanden de kans om zelf te kiezen waar een graf komt. Families kunnen met de beheerders over de begraafplaats lopen en een plek zoeken die bij hen past. Dat kan dicht bij familie zijn, onder een boom of juist in de zon. “We zijn soms wel een uur bezig met een graf uitzoeken met mensen", vertelt medebeheerder Marius Zieleman. 

Zo’n zoektocht kan eerst zwaar voelen. “Soms komen mensen met een soort huivering van: we moeten een graf uitzoeken”, vertelt Zieleman. Toch verandert dat gevoel volgens hem vaak tijdens de wandeling. “Achteraf zeggen ze: wat zijn we dankbaar en blij dat we die plek zelf hebben kunnen bepalen.” 

Wethouder Jo van Egmond ziet dat de gemeente verschillende mogelijkheden biedt rond overlijden en begraven. Ze noemt onder andere een speciaal veldje op begraafplaats Elzenhof. “Op het Sophia veldje kunnen baby's begraven worden die tot 24 weken zwangerschap zijn overleden. Daar krijg ik kippenvel van.” 

Tijdens de open dag konden bezoekers ook zien wat er vóór een begrafenis gebeurt. Een graf moet bijvoorbeeld zorgvuldig worden voorbereid. Daarover krijgen de beheerders regelmatig vragen. “Een graf delven is voor sommige mensen onbekend. Die vragen zich dan bijvoorbeeld af: waarom gebruik je van die aluminium schotten? Nou, dat willen we uitleggen", vertelt Vlijm.

Bekijk in de video hieronder hoe een graf wordt voorbereid. Het artikel gaat daarna verder. 

Oostergaarde vertelt daarnaast een deel van de geschiedenis van Harderwijk. Een wandelroute voert langs bijzondere grafmonumenten en graven van mensen die van betekenis zijn geweest voor de stad en daarbuiten. 

Ook de natuur krijgt veel aandacht. Oude bomen blijven zoveel mogelijk staan en dood hout wordt gebruikt om ruimte te geven aan insecten, vogels en paddenstoelen. Op begraafplaats Elzenhof is daarnaast natuurbegraven mogelijk. Daarbij gaat de laatste rustplaats uiteindelijk weer op in de natuur. 

Volgens Van Egmond zijn begraafplaatsen daardoor niet alleen plekken om afscheid te nemen. Mensen kunnen er ook wandelen, de stilte zoeken of nadenken. “De begraafplaats is niet alleen voor de doden”, vertelt wethouder Van Egmond. “Juist ook voor de levenden.”