Tientallen namen ontbreken bij Harderwijks oorlogsmonument: Ruud wil dat daar verandering in komt

Het monument, een vier meter hoge sculptuur in de vorm van een neergestort vliegtuig, staat sinds 2012 in het Wolderwijd. Voor Slangen begon zijn zoektocht daar. “Bij dat monument worden 117 mannen herdacht, maar ik vroeg me af: wie zijn die 117 precies? Dat ben ik dat gaan uitzoeken.” 

Via het Stadsarchief kreeg Slangen de oorspronkelijke namenlijst in handen, met daarop volgens hem 22 vliegtuigen en drie onbekende mannen. Hij liep de lijst vliegtuig voor vliegtuig en bemanning voor bemanning na en voegde nog zes vliegtuigen toe.

Zo komt hij op 143 slachtoffers. Daar telt hij 22 bemanningsleden bij op die krijgsgevangen werden gemaakt. “Als je krijgsgevangen bent gemaakt, heb je de crash misschien overleefd, maar je bent nog steeds slachtoffer van die oorlogssituatie. Sommigen zijn bovendien helemaal niet teruggekomen uit krijgsgevangenschap.”

In totaal komt Slangen zo op 165 mensen. Waarom destijds voor 117 is gekozen, weet hij niet. “De initiatiefnemer is overleden, dus dat kan ik hem niet meer vragen. Misschien is er toen minder ver gezocht. Ik wil niemand iets verwijten, maar er zijn nu nieuwe feiten bekend en daar moet je iets mee doen.”

Tekst gaat verder onder de foto.

Aan het monument ontbreekt volgens Slangen niet alleen een groep mensen, maar ook hun verhaal. “Op het monument staat dat er 117 man worden herdacht, maar verder krijg je nauwelijks informatie over wie die mensen waren en wat er met hen is gebeurd.”

Een van de mannen die nu niet wordt meegeteld, is de Amerikaanse Joseph Martin Debowski. Hij was radiotelegrafist aan boord van de B-24J Liberator Sierra Blanco. Het toestel stortte op 19 mei 1944 neer op het Houtdorperveld bij Ermelo. Negen bemanningsleden overleefden en werden krijgsgevangen genomen. De parachute van Debowski ging niet open. Een dag later werd hij begraven op Oostergaarde in Harderwijk.

Juist zulke verhalen wil Slangen zichtbaar maken in zijn nieuwe boek. Hij zoekt nog naar foto’s en nabestaanden van zes mannen. “Je zoekt soms zo lang naar iemand en dan komt er ineens een foto boven water. Dan krijgt zo’n naam opeens een gezicht. Dat voelt bijna alsof je opnieuw opa wordt.”

Slangen hoopt dat de gemeente het monument aanpast. D66 heeft het college gevraagd te kijken of de informatie kan worden bijgewerkt. Zelf denkt hij aan een duidelijk informatiebord, zodat bezoekers niet alleen een getal zien, maar ook weten wie er worden herdacht.

“Als ik miljonair was, zette ik zelf wel een bord neer, maar dat ben ik niet. Daarom hoop ik dat de gemeente hier haar verantwoordelijkheid in neemt”, zegt hij. “Het gaat niet alleen om aantallen of om een vliegtuig dat is neergestort. Het waren jonge mannen met een familie en een eigen leven.”

Ook hoopt Slangen dat zijn boek over de 165 mensen bij het Stadsarchief komt te liggen. “Daar doen we het voor: voor die mannen en om ervoor te zorgen dat ze niet worden vergeten. Uiteindelijk gaat het er voor mij om dat je beseft wat mensen voor onze vrijheid hebben gedaan en dat je daar zorgvuldig mee omgaat.”